İdari Dava Nedir? İptal Davası Ve Tam Yargı Davası | Kayseri İdare Hukuku

İdarenin bir işlemi veya eylemi nedeniyle hakkı zedelenen kişi, idari yargıya başvurarak hukuki koruma talep edebilir. Eren Hukuk ve Danışmanlık, Kayseri’de idare hukuku alanında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır.

• WhatsApp

İdare; bakanlıklar, valilikler, belediyeler, üniversiteler ve diğer kamu kurumları aracılığıyla her gün sayısız işlem yapar. Bir memurun tayini, bir yapının yıkım kararı, bir ruhsatın iptali veya bir ihaleden yasaklama kararı bunlardan yalnızca birkaçıdır. Bu işlemlere karşı yargı yolu, Anayasa’nın 125. maddesi uyarınca açıktır.

İdari dava, idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların çözümü için idari yargı mercilerinde açılan davadır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 2. maddesine göre idari davalar başlıca iptal davası, tam yargı davası ve idari sözleşmelerden doğan davalar olarak üçe ayrılır.

İdari Dava Nedir?

İdari dava, idarenin kamu gücü kullanarak tesis ettiği işlemler ile yürüttüğü eylemlerden doğan uyuşmazlıklarda, hakları veya menfaatleri etkilenen kişilerin açtığı davadır. Bu davalar adli yargıda değil, idari yargıda görülür.

İdari yargı teşkilatında ilk derece mahkemeleri idare mahkemeleri ve vergi mahkemeleridir. İlk derece mahkemelerinin kararlarına karşı istinaf incelemesi bölge idare mahkemelerince, temyiz incelemesi ise kanunda sayılan hallerde Danıştay tarafından yapılır. Kayseri’de idare ve vergi mahkemeleri ile Kayseri Bölge İdare Mahkemesi bulunmaktadır.

İptal Davası Nedir?

İptal davası, idari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönlerinden biriyle hukuka aykırı olduğu iddiasıyla, menfaati ihlal edilenler tarafından açılan davadır. Davanın amacı hukuka aykırı işlemin ortadan kaldırılmasıdır.

İptal Davasının Şartları

• Dava konusu işlemin kesin ve yürütülmesi gereken bir idari işlem olması,
• Davacının işlem nedeniyle kişisel, meşru ve güncel bir menfaatinin ihlal edilmiş olması,
• Davanın süresi içinde açılması,
• Davanın görevli ve yetkili mahkemede açılması.

İdari İşlemin Hukuka Aykırılık Unsurları

• Yetki: İşlemi yapan makamın buna kanunen yetkili olup olmadığı,
• Şekil: Kanunda öngörülen usul ve şekil kurallarına uyulup uyulmadığı (örneğin savunma alınması),
• Sebep: İşlemin dayandığı maddi ve hukuki nedenlerin gerçekten var olup olmadığı,
• Konu: İşlemin doğurduğu hukuki sonucun hukuka uygun olup olmadığı,
• Amaç: İşlemin kamu yararı amacıyla yapılıp yapılmadığı.

Tam Yargı Davası Nedir?

Tam yargı davası, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan ve uğranılan zararın tazminini amaçlayan davadır. Bu dava, idarenin sorumluluğuna dayanır.

İdarenin sorumluluğu iki temele dayanır:

• Hizmet kusuru: Kamu hizmetinin hiç işlememesi, geç işlemesi veya kötü işlemesi,
• Kusursuz sorumluluk: Kusur bulunmasa bile risk ilkesi veya fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi gereği idarenin sorumlu tutulması.

Örneğin belediyenin kapağını açık bıraktığı bir rögar nedeniyle yaralanan kişi, belediyeye karşı hizmet kusuruna dayalı tam yargı davası açabilir.

İptal Davası İle Tam Yargı Davası Arasındaki Farklar

• Amaç: İptal davası işlemi ortadan kaldırmayı, tam yargı davası zararı tazmin ettirmeyi amaçlar.
• Dava açma ehliyeti: İptal davasında menfaat ihlali yeterlidir; tam yargı davasında hakkın ihlal edilmiş olması gerekir.
• Konu: İptal davası yalnızca idari işlemlere karşı açılır; tam yargı davası hem işlem hem eylem nedeniyle açılabilir.
• Kararın etkisi: İptal kararı işlemi geçmişe etkili olarak ortadan kaldırır; tam yargı kararı ise idareyi tazminat ödemeye mahkum eder.

İlgililer, haklarını ihlal eden bir idari işlem nedeniyle doğrudan iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi, önce iptal davası açıp bu davanın kesinleşmesinden sonra tam yargı davası da açabilirler (İYUK m.12).

İdari Dava Açma Süresi

Özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde dava açma süresi idare mahkemelerinde 60 gün, vergi mahkemelerinde 30 gündür. Bu süre, yazılı bildirim (tebliğ) tarihinden itibaren işlemeye başlar. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde süre ilan tarihinden itibaren başlar.

İdari eylemler nedeniyle tam yargı davası açılmadan önce, eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurulması gerekir (İYUK m.13).

Önemli: İdari yargıdaki süreler hak düşürücü niteliktedir ve mahkemece kendiliğinden dikkate alınır. Süresinde açılmayan dava, işlem hukuka aykırı olsa bile süre aşımı nedeniyle reddedilir.

Yürütmenin Durdurulması Nedir?

İdari davanın açılması, kural olarak dava konusu işlemin uygulanmasını durdurmaz. Ancak işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda mahkeme, gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilir. Yıkım, mühürleme ve görevden alma gibi işlemlerde bu talep özellikle önemlidir.

İdari Dava Nasıl Açılır?

İdari dava, görevli ve yetkili idare mahkemesine hitaben hazırlanan bir dilekçeyle açılır. Dilekçede tarafların bilgileri, dava konusu işlemin tarihi ve sayısı, tebliğ tarihi, olaylar, hukuki sebepler ve talep yer almalıdır. Dava konusu işlemin bir örneğinin dilekçeye eklenmesi gerekir. Yetkili mahkeme kural olarak dava konusu işlemi yapan idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir; ancak kamu görevlilerine ilişkin bazı uyuşmazlıklarda ve taşınmazlarla ilgili davalarda farklı yetki kuralları uygulanır.

İdari Dava Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İdari Dava Açma Süresi Ne Kadardır?

Özel kanunlarda farklı süre öngörülmedikçe idare mahkemelerinde 60 gün, vergi mahkemelerinde 30 gündür.

İptal Davası Kimler Tarafından Açılabilir?

İdari işlem nedeniyle kişisel, meşru ve güncel bir menfaati ihlal edilen gerçek veya tüzel kişiler iptal davası açabilir.

İptal Ve Tam Yargı Davası Birlikte Açılabilir Mi?

Evet. Haklarını ihlal eden bir işlem nedeniyle iptal ve tam yargı davaları birlikte açılabilir.

İdari Davada Arabuluculuk Var Mı?

İdari yargıda zorunlu arabuluculuk uygulaması bulunmamaktadır. Ancak bazı uyuşmazlıklarda dava öncesinde idareye başvuru şartı aranır.

Yürütmenin Durdurulması Kararı Ne Zaman Verilir?

İşlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması halinde telafisi güç veya imkansız zarar doğacak olması şartlarıyla verilir.

Belediyenin İhmali Nedeniyle Uğradığım Zarar İçin Ne Yapabilirim?

Önce belediyeye başvurularak zararın giderilmesi istenir; talep reddedilir veya cevaplanmazsa idare mahkemesinde tam yargı davası açılabilir.

İdari Davalarda Avukat Desteği

İdari işlem ve eylemlere karşı başvurular birden fazla hukuki konuyu aynı anda gündeme getirebilir ve süreç boyunca işleyen kısa süreler hak kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle somut dosyanın erken aşamada değerlendirilmesi önem taşır.

Eren Hukuk ve Danışmanlık, Kayseri idare avukatı olarak bu alanda hukuki sürecin değerlendirilmesi ve yürütülmesine yönelik avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır. Diğer hizmet alanlarımız için çalışma alanlarımızı inceleyebilir, iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Not: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Uygulanacak hükümler, süreler ve sonuçlar somut olayın özelliklerine göre değişebileceğinden hukuki durumun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.