Tazminat Davası Nedir? Maddi Ve Manevi Tazminat | Kayseri Tazminat Hukuku

Başkasının hukuka aykırı davranışı nedeniyle zarara uğrayan kişi, bu zararın giderilmesini mahkemeden isteyebilir. Eren Hukuk ve Danışmanlık, Kayseri’de borçlar ve tazminat hukuku alanında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır.

• WhatsApp

Tazminat davası, bir kişinin malvarlığında veya kişilik değerlerinde meydana gelen zararın, bu zarardan sorumlu olan kişiye ödetilmesi amacıyla açılan davadır. Tazminat talebi; bir trafik kazasından, bir sözleşmenin ihlalinden, bir doktor hatasından veya bir hakaretten doğabilir.

Hukukumuzda tazminat iki ana başlıkta ele alınır: Malvarlığındaki azalmayı karşılayan maddi tazminat ve kişinin yaşadığı acı, elem ve üzüntüyü hafifletmeye yönelik manevi tazminat. Bu yazıda her iki tazminat türünün şartlarını, istenebilecek kalemleri ve dava sürecini ele alıyoruz.

Tazminat Davası Nedir?

Tazminat, zarara uğrayan kişinin, zarar verenden bu zararın karşılığını para olarak talep etmesidir. Tazminat sorumluluğunun temel kaynakları şunlardır:

• Haksız fiil: Kusurlu ve hukuka aykırı bir davranışla başkasına zarar verilmesi (TBK m.49),
• Sözleşmeye aykırılık: Bir sözleşme borcunun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi (TBK m.112),
• Kusursuz sorumluluk halleri: İşveren, araç işleteni, hayvan bulunduran veya bina maliki gibi kişilerin kanunda öngörülen sorumluluğu,
• Sebepsiz zenginleşme ve kanundan doğan diğer sorumluluk halleri.

Tazminat Davasının Şartları

Haksız fiile dayalı bir tazminat talebinin kabul edilebilmesi için kural olarak şu şartların birlikte bulunması gerekir:

1. Fiil: Zarara yol açan bir davranış veya ihmal,
2. Hukuka aykırılık: Davranışın hukuk düzenince yasaklanmış olması,
3. Zarar: Maddi veya manevi bir zararın doğmuş olması,
4. Uygun illiyet bağı: Zarar ile davranış arasında nedensellik bağı bulunması,
5. Kusur: Kusursuz sorumluluk halleri dışında, zarar verenin kusurlu olması.

Türk Borçlar Kanunu’nun 50. maddesine göre zarara uğrayan, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat etmekle yükümlüdür. Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hakim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak zararı hakkaniyete uygun şekilde belirler.

Maddi Tazminat Nedir?

Maddi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen ve parayla ölçülebilen zararın karşılanmasıdır. Maddi zarar iki şekilde ortaya çıkar:

• Fiili (mevcut) zarar: Malvarlığında gerçekleşen azalma; örneğin araç onarım masrafı veya tedavi gideri,
• Yoksun kalınan kâr: Zarar olmasaydı elde edilecek kazancın kaybı; örneğin iş göremezlik nedeniyle kaybedilen kazanç.

Bedensel Zararlarda İstenebilecek Kalemler

Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesine göre bedensel zararlarda şunlar istenebilir:

• Tedavi giderleri,
• Kazanç kaybı,
• Çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar,
• Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar.

Ölüm Halinde İstenebilecek Kalemler

Ölüm halinde cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmediyse tedavi giderleri ile çalışma gücünün kaybından doğan zararlar ve ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin destekten yoksun kalma tazminatı talep edilebilir.

Manevi Tazminat Nedir?

Manevi tazminat, kişilik hakları zedelenen kişinin yaşadığı acı ve üzüntünün hafifletilmesi amacıyla ödenen paradır. Manevi tazminat bir zenginleşme aracı değildir; tatmin işlevi görür.

Manevi tazminat özellikle şu hallerde gündeme gelir:

• Bedensel bütünlüğün zedelenmesi (TBK m.56/1),
• Ağır bedensel zarar veya ölüm halinde zarar görenin veya ölenin yakınları (TBK m.56/2),
• Kişilik hakkının hakaret, iftira, özel hayatın ihlali gibi yollarla saldırıya uğraması (TBK m.58).

Manevi tazminat miktarı belirlenirken olayın ağırlığı, tarafların sosyal ve ekonomik durumu, kusur oranı ve paranın alım gücü gibi ölçütler dikkate alınır.

Tazminat Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Görevli mahkeme, uyuşmazlığın niteliğine göre değişir:

• Genel haksız fiil ve sözleşme uyuşmazlıklarında asliye hukuk mahkemesi,
• Taraflardan birinin tüketici olduğu uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesi,
• İş kazası ve işçi-işveren ilişkisinden doğan tazminatlarda iş mahkemesi,
• Her iki tarafın tacir olduğu ticari işlerde asliye ticaret mahkemesi,
• İdarenin hizmet kusurundan doğan zararlarda idare mahkemesi (tam yargı davası).

Haksız fiilden doğan davalarda davalının yerleşim yeri mahkemesinin yanı sıra haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yer ile zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.

Tazminat Davasında Zamanaşımı

• Haksız fiil: Zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yıl. Fiil, ceza kanunlarında daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa bu süre uygulanır.
• Sözleşmeye aykırılık: Kural olarak 10 yıl.

Önemli: Zamanaşımı mahkemece kendiliğinden dikkate alınmaz; davalı tarafından ileri sürülmesi gerekir. Ancak süre geçtikten sonra açılan dava, zamanaşımı itirazı halinde reddedilir.

Belirsiz Alacak Davası İle Tazminat Talebi

Zararın miktarı dava açılırken tam olarak belirlenemiyorsa, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 107. maddesi uyarınca belirsiz alacak davası açılabilir. Bu davada asgari bir tutar gösterilir; bilirkişi raporuyla zarar netleştikten sonra talep artırılabilir. Böylece fazlaya ilişkin hakların zamanaşımına uğraması riski azaltılır.

Tazminat Davası Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Maddi Ve Manevi Tazminat Birlikte İstenebilir Mi?

Evet. Aynı olaydan doğan maddi ve manevi tazminat talepleri aynı dava içinde birlikte ileri sürülebilir.

Manevi Tazminat Miktarı Nasıl Belirlenir?

Hakim; olayın ağırlığı, kusur durumu, tarafların sosyal ve ekonomik durumu gibi ölçütleri dikkate alarak hakkaniyete uygun bir miktar belirler.

Haksız Fiilde Zamanaşımı Ne Kadardır?

Zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her halde fiilden itibaren 10 yıldır. Suç oluşturan fiillerde daha uzun ceza zamanaşımı uygulanabilir.

Tazminat Davası Açmadan Önce Arabuluculuk Zorunlu Mu?

Ticari uyuşmazlıklar, tüketici uyuşmazlıkları ve işçi-işveren alacakları gibi bazı alanlarda arabuluculuk dava şartıdır. Genel haksız fiil davalarında ise kural olarak zorunlu değildir.

Zararın Miktarını Bilmiyorsam Dava Açabilir Miyim?

Evet. Bu durumda belirsiz alacak davası açılarak asgari bir tutar talep edilebilir ve zarar netleştiğinde talep artırılabilir.

Kusur Oranı Tazminatı Etkiler Mi?

Evet. Zarar görenin kendisinin de kusurlu olduğu hallerde hakim tazminatı indirebilir.

Tazminat Davasında Avukat Desteği

Tazminat talepleri birden fazla hukuki konuyu aynı anda gündeme getirebilir ve süreç boyunca işleyen kısa süreler hak kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle somut dosyanın erken aşamada değerlendirilmesi önem taşır.

Eren Hukuk ve Danışmanlık, Kayseri tazminat avukatı olarak bu alanda hukuki sürecin değerlendirilmesi ve yürütülmesine yönelik avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır. Diğer hizmet alanlarımız için çalışma alanlarımızı inceleyebilir, iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Not: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Uygulanacak hükümler, süreler ve sonuçlar somut olayın özelliklerine göre değişebileceğinden hukuki durumun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.