Haksız Fiil Sorumluluğu Ve Tazminat Şartları | Kayseri Tazminat Hukuku

Bir kişinin hukuka aykırı davranışıyla başkasına zarar vermesi, zarar verenin tazminat sorumluluğunu doğurur. Eren Hukuk ve Danışmanlık, Kayseri’de haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde borçlar ve tazminat hukuku alanında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır.

• WhatsApp

Türk Borçlar Kanunu’nun 49. maddesine göre kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Bu hüküm, sözleşme ilişkisi bulunmayan kişiler arasındaki sorumluluğun temelini oluşturur.

Maddi ve manevi tazminat kalemleri ile dava süreci için tazminat davası rehberimize bakabilirsiniz. Bu yazıda haksız fiil sorumluluğunun unsurlarını ve kusursuz sorumluluk hallerini daha ayrıntılı ele alıyoruz.

Haksız Fiil Nedir?

Haksız fiil, hukuk düzeninin koruduğu bir değere hukuka aykırı olarak zarar veren davranıştır. Trafik kazası, darp, hakaret, başkasının malına zarar verme ve doktor hatası en sık karşılaşılan örneklerdir. Sözleşmeye aykırılıktan farklı olarak, taraflar arasında önceden bir hukuki ilişki bulunması gerekmez.

Haksız Fiil Sorumluluğunun Unsurları

Haksız fiil sorumluluğu için kural olarak beş unsurun birlikte bulunması gerekir:

Fiil

Zarara yol açan insan davranışıdır. Bu davranış bir hareket olabileceği gibi, hukuken yapılması gereken bir davranışın yapılmaması (ihmal) da olabilir.

Hukuka Aykırılık

Fiilin, kişinin vücut bütünlüğü, malvarlığı veya kişilik hakları gibi hukukça korunan bir değeri ihlal etmesidir. Zarar görenin rızası, meşru müdafaa, zorunluluk hali ve kanunun verdiği yetkinin kullanılması gibi hukuka uygunluk sebepleri varsa fiil hukuka aykırı sayılmaz veya tazminat azaltılabilir.

Zarar

Zarar görenin malvarlığında iradesi dışında meydana gelen azalmadır (maddi zarar) ya da kişilik değerlerinde yaşanan acı ve elemdir (manevi zarar). Zarar yoksa tazminat da yoktur.

Uygun İlliyet Bağı

Fiil ile zarar arasında, hayatın olağan akışına göre o fiilin o zararı doğurmaya elverişli olduğunu gösteren bir bağ bulunmalıdır. Mücbir sebep, zarar görenin ağır kusuru veya üçüncü kişinin ağır kusuru illiyet bağını kesebilir.

Kusur

Kusur, kast veya ihmal şeklinde ortaya çıkar. İhmalin ölçüsü, aynı durumdaki makul ve dikkatli bir kişinin göstereceği özendir. Kusursuz sorumluluk hallerinde ise kusur aranmaz.

Kusursuz Sorumluluk Halleri

Kanun, bazı durumlarda zarar verenin kusuru olmasa bile sorumlu tutulmasını öngörür. Türk Borçlar Kanunu’ndaki başlıca kusursuz sorumluluk halleri şunlardır:

• Adam çalıştıranın sorumluluğu (TBK m.66): İşveren, çalışanının işini yaparken üçüncü kişilere verdiği zarardan sorumludur; gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse kurtulabilir.
• Hayvan bulunduranın sorumluluğu (TBK m.67): Hayvanın verdiği zarardan, onu bulunduran kişi sorumludur.
• Yapı malikinin sorumluluğu (TBK m.69): Yapının bozuk yapımından veya bakımındaki eksiklikten doğan zararlardan yapı maliki sorumludur.
• Tehlike sorumluluğu (TBK m.71): Önemli ölçüde tehlike arz eden bir işletmenin faaliyetinden doğan zararlardan işletme sahibi ve işleten sorumludur.

Motorlu araç işletenin sorumluluğu ise Karayolları Trafik Kanunu’nda ayrıca düzenlenmiştir.

Birden Fazla Sorumlu Varsa: Müteselsil Sorumluluk

Birden çok kişi birlikte bir zarara sebep olmuşsa veya aynı zarardan farklı sebeplerle sorumluysa, zarar gören karşısında müteselsilen sorumlu olurlar. Zarar gören tazminatın tamamını sorumlulardan birinden isteyebilir; ödeme yapan kişi, diğerlerine kusur ve sorumluluk oranında rücu eder.

Tazminatın Belirlenmesi Ve İndirim Sebepleri

Hakim, tazminatın kapsamını ve ödeme biçimini durumun gereğine ve özellikle kusurun ağırlığına göre belirler. Şu durumlarda tazminattan indirim yapılabilir veya tazminat tamamen kaldırılabilir:

• Zarar görenin, zararın doğmasına veya artmasına kendi davranışıyla katkıda bulunması,
• Zarar görenin zarar verenin durumunu ağırlaştırması,
• Zarar hafif kusurla verilmişse ve tazminatın ödenmesi zarar vereni yoksulluğa düşürecekse.

Önemli: Hukuk hakimi, kusurun varlığı ve tazminat miktarı konusunda ceza hakiminin kararıyla bağlı değildir. Ceza davasında beraat edilmesi, tazminat davasının reddedileceği anlamına gelmez.

Haksız Fiil Sorumluluğu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Haksız Fiil Nedir?

Hukuka aykırı ve kural olarak kusurlu bir fiille başkasına zarar verilmesidir; zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür.

Haksız Fiilde İspat Yükü Kimdedir?

Kural olarak zarar gören; zararı, fiili, illiyet bağını ve zarar verenin kusurunu ispat etmekle yükümlüdür.

Kusursuz Sorumluluk Ne Demektir?

Kanunda sayılan hallerde, zarar verenin kusuru bulunmasa bile zarardan sorumlu tutulmasıdır.

Zarar Görenin Kusuru Tazminatı Etkiler Mi?

Evet. Zarar görenin zararın doğmasına veya artmasına katkısı varsa hakim tazminattan indirim yapabilir.

Ceza Davasında Beraat Eden Kişi Tazminat Öder Mi?

Olabilir. Hukuk hakimi kusur değerlendirmesinde ceza hakiminin beraat kararıyla bağlı değildir.

Haksız Fiilde Zamanaşımı Ne Kadardır?

Zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her halde fiilden itibaren 10 yıldır; suç oluşturan fiillerde ceza zamanaşımı uygulanabilir.

Haksız Fiilden Doğan Tazminat Taleplerinde Avukat Desteği

Haksız fiilden doğan tazminat talepleri birden fazla hukuki konuyu aynı anda gündeme getirebilir ve süreç boyunca işleyen kısa süreler hak kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle somut dosyanın erken aşamada değerlendirilmesi önem taşır.

Eren Hukuk ve Danışmanlık, Kayseri tazminat avukatı olarak bu alanda hukuki sürecin değerlendirilmesi ve yürütülmesine yönelik avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır. Diğer hizmet alanlarımız için çalışma alanlarımızı inceleyebilir, iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Not: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Uygulanacak hükümler, süreler ve sonuçlar somut olayın özelliklerine göre değişebileceğinden hukuki durumun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.