Miras bırakan malvarlığı üzerinde vasiyetname veya bağışla tasarruf edebilir; ancak bu serbestlik en yakın mirasçıların saklı paylarıyla sınırlıdır. Eren Hukuk ve Danışmanlık, Kayseri’de miras paylaşımı ve tenkis uyuşmazlıklarında miras hukuku alanında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır.
📋 İçindekiler
Saklı pay, kanunun belirli mirasçılara güvence altına aldığı ve miras bırakanın ölüme bağlı tasarruflarla veya sağlığında yaptığı bazı karşılıksız kazandırmalarla ortadan kaldıramayacağı miras payıdır. Saklı paylar dışında kalan kısım ise miras bırakanın serbestçe tasarruf edebileceği tasarruf nisabıdır.
Yasal mirasçıların kimler olduğunu ve paylarını yasal mirasçılar yazımızda, mirası reddetmenin şartlarını ise mirasın reddi rehberimizde anlattık. Saklı pay hesabında ise önce yasal miras paylarının doğru belirlenmesi gerekir.
Saklı Paylı Mirasçılar Ve Oranları
Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 506. maddesine göre saklı paylı mirasçılar ve saklı pay oranları şunlardır:
- Altsoy (çocuklar, torunlar): Yasal miras payının yarısı,
- Ana ve baba: Her biri için yasal miras payının dörtte biri,
- Sağ kalan eş: Altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olursa yasal miras payının tamamı, diğer hallerde yasal miras payının dörtte üçü.
Kardeşler 2007 yılında yapılan değişiklikle saklı paylı mirasçı olmaktan çıkarılmıştır. Büyükanne, büyükbaba ve diğer akrabaların da saklı payı yoktur.
Örnek Saklı Pay Hesabı
Miras bırakan geride eşini ve iki çocuğunu bırakmış, terekesinin net değeri 1.200.000 TL olsun:
- Eşin yasal payı: Dörtte bir, yani 300.000 TL; saklı payı yasal payının tamamı olan 300.000 TL,
- Her çocuğun yasal payı: 450.000 TL; saklı payı bunun yarısı olan 225.000 TL,
- Saklı payların toplamı: 300.000 + 225.000 + 225.000 = 750.000 TL,
- Tasarruf nisabı: 1.200.000 − 750.000 = 450.000 TL.
Bu örnekte miras bırakan 450.000 TL’ye kadar olan kısmı vasiyetname ile dilediği kişiye bırakabilir. Bu sınırı aşan tasarruflar saklı payları zedeler.
Saklı Pay Zedelenirse Ne Yapılır? Tenkis Davası
Miras bırakan tasarruf nisabını aşan bir vasiyetname yapmış veya sağlığında kanunda sayılan türden karşılıksız kazandırmalarda bulunmuşsa, saklı payı zedelenen mirasçı tenkis davası açarak tasarrufun tasarruf nisabına indirilmesini isteyebilir.
TMK’nın 571. maddesine göre tenkis davası, saklı paylı mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından başlayarak on yıl geçmekle düşer. Tenkis iddiası ise savunma yoluyla her zaman ileri sürülebilir.
Not: Miras bırakanın tapudaki bir taşınmazı satış gibi gösterip aslında bağışlaması, saklı paydan bağımsız olarak muris muvazaası nedeniyle tapu iptali davasına konu olabilir. Hangi davanın açılacağı somut duruma göre belirlenmelidir.
Saklı Paydan Yoksun Bırakma: Mirasçılıktan Çıkarma
Miras bırakan, ancak kanunda sayılan ağır sebeplerin varlığı halinde ölüme bağlı bir tasarrufla saklı paylı mirasçısını mirasçılıktan çıkarabilir. TMK’nın 510. maddesine göre mirasçının miras bırakana veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemesi ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi bu sebeplerdendir. Çıkarma sebebi tasarrufta belirtilmeli ve itiraz halinde ispatlanmalıdır.
Kayseri’de Tenkis Davası Nerede Açılır?
Miras paylaşımına ilişkin davalar, miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesinde açılır. Miras bırakanın son yerleşim yeri Kayseri merkezde ise tenkis davası Kayseri Adalet Sarayı’ndaki Kayseri Asliye Hukuk Mahkemelerinde görülür.
Kayseri’de terekelerin önemli bir kısmını tarım arazileri, konutlar ve aile şirketi payları oluşturmaktadır. Bu tür mallarda değer tespiti bilirkişi incelemesiyle yapılır; saklı pay hesabında esas alınan değer, mirasın açıldığı tarihteki değerdir.
Saklı Pay Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Çocukların Saklı Payı Ne Kadardır?
Altsoyun saklı payı, yasal miras payının yarısıdır.
Kardeşlerin Saklı Payı Var Mı?
Hayır. Kardeşler 2007 yılında yapılan değişiklikle saklı paylı mirasçı olmaktan çıkarılmıştır.
Eşin Saklı Payı Ne Kadardır?
Altsoy veya ana-baba ile birlikte mirasçıysa yasal payının tamamı, diğer hallerde dörtte üçüdür.
Miras Bırakan Tüm Malını Bir Kişiye Bırakabilir Mi?
Saklı paylı mirasçıları varsa bırakabileceği kısım tasarruf nisabı ile sınırlıdır; aşan kısım tenkis davasıyla indirilebilir.
Tenkis Davası Açma Süresi Ne Kadardır?
Saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her halde vasiyetnamelerde açılmadan, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıldır.
Kayseri’de Tenkis Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Miras bırakanın son yerleşim yeri Kayseri merkezdeyse dava Kayseri Asliye Hukuk Mahkemelerinde açılır.
Saklı Pay Ve Tenkis Uyuşmazlıklarında Avukat Desteği
Saklı pay hesabı ve tenkis davası birden fazla hukuki konuyu aynı anda gündeme getirebilir ve süreç boyunca işleyen kısa süreler hak kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle somut dosyanın erken aşamada değerlendirilmesi önem taşır.
Eren Hukuk ve Danışmanlık, Kayseri miras avukatı olarak bu alanda hukuki sürecin değerlendirilmesi ve yürütülmesine yönelik avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır. Diğer hizmet alanlarımız için çalışma alanlarımızı inceleyebilir, iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Not: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Uygulanacak hükümler, süreler ve sonuçlar somut olayın özelliklerine göre değişebileceğinden hukuki durumun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.
