Ceza Davası Süreci Nasıl İşler? Soruşturmadan Karara Adım Adım | Kayseri Ceza Hukuku

Bir ceza soruşturmasıyla karşılaşan kişi, sürecin nasıl ilerleyeceğini ve hangi aşamada ne yapması gerektiğini bilmediğinde hak kaybı yaşayabilir. Eren Hukuk ve Danışmanlık, Kayseri’de soruşturma ve kovuşturma aşamalarında ceza hukuku alanında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır.

• WhatsApp

Ceza davası süreci, bir suç şüphesinin öğrenilmesiyle başlar ve mahkemenin verdiği kararın kesinleşmesiyle sona erer. Bu süreç, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nda (CMK) düzenlenmiş olup temel olarak soruşturma ve kovuşturma olmak üzere iki ana aşamadan oluşur.

Soruşturma aşaması Cumhuriyet savcısının yönetiminde yürütülür ve iddianamenin kabulüne kadar devam eder. Kovuşturma aşaması ise iddianamenin mahkemece kabulüyle başlar ve hükmün kesinleşmesine kadar sürer. Kesinleşen kararın ardından infaz aşamasına geçilir.

Bu yazıda bir ceza davasının hangi aşamalardan geçtiğini, her aşamada şüpheli ve sanığın hangi haklara sahip olduğunu ve dikkat edilmesi gereken süreleri adım adım ele alıyoruz.

Ceza Davası Nedir?

Ceza davası, suç işlediği iddia edilen kişinin cezai sorumluluğunun belirlenmesi amacıyla devlet adına açılan davadır. Hukuk davalarından farklı olarak ceza davası kural olarak bireyler tarafından değil, Cumhuriyet savcısı tarafından iddianame düzenlenmesiyle açılır. Bu nedenle ceza davasına kamu davası da denir.

Ceza davasında taraflar; iddia makamı olarak savcı, hakkında dava açılan sanık ve suçtan zarar gören katılan (müdahil) şeklinde ortaya çıkar. Sanığın savunmasını yapan avukata müdafi, katılanı temsil eden avukata ise vekil denir.

Ceza Davası Nasıl Başlar?

Cumhuriyet savcısı, bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hali öğrendiğinde soruşturmaya başlamak zorundadır. Savcılığın suçtan haberdar olması şu yollarla gerçekleşebilir:

• Suçtan zarar görenin şikayeti,
• Herhangi bir kişinin ihbarı (suç duyurusu),
• Kolluğun olay yerinde tespiti veya yakalama işlemi,
• Savcılığın suçu başka bir yolla (basın, başka bir dosya vb.) öğrenmesi.

Bazı suçların soruşturulması şikayete bağlıdır. Şikayete bağlı suçlarda şikayet, failin ve fiilin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Bu süre geçtikten sonra yapılan şikayet üzerine soruşturma yürütülemez.

Soruşturma Aşaması Nasıl İşler?

Soruşturma aşamasının amacı, kamu davası açılmasına yer olup olmadığına karar vermek için gerekli delilleri toplamaktır. Savcı, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri birlikte toplamakla yükümlüdür.

İfade Alınması

Şüpheli, kollukta veya savcılıkta ifadeye çağrılır. İfade öncesinde şüpheliye isnat edilen suç anlatılır ve hakları bildirilir. Şüphelinin susma hakkı ve müdafi yardımından yararlanma hakkı vardır. İfade tutanağı imzalanmadan önce dikkatle okunmalıdır.

Gözaltı Ve Tutuklama

Yakalanan kişi, savcının kararıyla gözaltına alınabilir. Gözaltı süresi kural olarak yakalama anından itibaren 24 saati geçemez; toplu olarak işlenen suçlarda kanunda öngörülen sınırlar içinde uzatılabilir.

Savcı, şüphelinin tutuklanmasını isterse şüpheli sulh ceza hakimliğine sevk edilir. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin ve kaçma ya da delilleri karartma şüphesi gibi bir tutuklama nedeninin bulunması gerekir. Hakim tutuklama yerine adli kontrol tedbirine de hükmedebilir.

Delillerin Toplanması

Soruşturma sırasında tanık ifadeleri alınabilir, bilirkişi incelemesi yaptırılabilir, arama ve el koyma gibi koruma tedbirlerine başvurulabilir. Şüpheli ve müdafi, soruşturmanın amacını tehlikeye düşürmemek kaydıyla delil toplanmasını talep edebilir.

Soruşturma Nasıl Sona Erer?

Soruşturma tamamlandığında savcı, toplanan delillere göre iki karardan birini verir:

Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar (KYOK)

Kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemezse veya kovuşturma olanağı yoksa savcı kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verir. Suçtan zarar gören, bu karara tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hakimliğine itiraz edebilir.

İddianame Düzenlenmesi

Toplanan deliller suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa savcı iddianame düzenler ve görevli mahkemeye gönderir. Mahkeme iddianameyi on beş gün içinde inceler; eksik veya hatalı bulursa savcılığa iade eder. İddianamenin kabulüyle kovuşturma aşaması başlar.

Kovuşturma Aşaması: Ceza Duruşması Nasıl Geçer?

Kovuşturma aşamasında dava, suçun niteliğine göre asliye ceza mahkemesi veya ağır ceza mahkemesi tarafından görülür. Kanunda ağır ceza mahkemesinin görevine bırakılan suçlar ile on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlara ağır ceza mahkemesi, diğerlerine asliye ceza mahkemesi bakar.

Duruşma genel olarak şu sırayla ilerler:

1. Sanığın kimliğinin tespiti ve iddianamenin okunması,
2. Sanığın sorgusu ve savunmasının alınması,
3. Katılma taleplerinin değerlendirilmesi,
4. Tanıkların dinlenmesi, bilirkişi raporlarının ve diğer delillerin tartışılması,
5. Savcının esas hakkındaki mütalaası,
6. Sanığın ve müdafinin esas hakkındaki savunması,
7. Sanığa son sözünün sorulması ve hükmün açıklanması.

Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda sanığın talebi aranmaksızın müdafi görevlendirilmesi zorunludur.

Ceza Mahkemesi Hangi Kararları Verebilir?

Yargılama sonunda mahkeme şu kararlardan birini verebilir:

• Beraat: Suçun sanık tarafından işlenmediğinin veya sabit olmadığının anlaşılması halinde.
• Mahkumiyet: Sanığın suçu işlediğinin sabit olması halinde.
• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB): Kanuni şartların varlığı halinde hükmün denetim süresi boyunca hukuki sonuç doğurmaması.
• Ceza verilmesine yer olmadığı: Kusurluluğu kaldıran nedenlerin bulunması halinde.
• Güvenlik tedbiri, düşme veya davanın reddi gibi diğer kararlar.

Mahkumiyet halinde kısa süreli hapis cezası seçenek yaptırımlara çevrilebilir veya şartları varsa hapis cezası ertelenebilir.

Ceza Kararına Karşı İstinaf Ve Temyiz

İlk derece mahkemesi kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. İstinaf başvurusu, hükmün açıklanmasından, sanığın yokluğunda verilen kararlarda ise tebliğden itibaren iki hafta içinde yapılır ve bölge adliye mahkemesi ceza dairesince incelenir. Kayseri’deki ceza mahkemelerinin kararları Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi tarafından incelenir.

Bölge adliye mahkemesinin kararlarına karşı ise kanunda belirtilen hallerde, yine iki hafta içinde Yargıtay nezdinde temyiz yoluna başvurulabilir.

Önemli: Kanun yolu süreleri kesindir. Süresi içinde başvurulmayan karar kesinleşir ve infaz aşamasına geçilir.

Ceza Davası Ne Kadar Sürer?

Bir ceza davasının süresi; suçun türüne, şüpheli veya sanık sayısına, tanık ve bilirkişi incelemesi ihtiyacına ve kanun yollarına başvurulup başvurulmadığına göre değişir. Basit bir dosya birkaç duruşmada sonuçlanabilirken, çok sanıklı veya teknik inceleme gerektiren dosyalar daha uzun sürebilir. Tutuklu sanığın bulunduğu dosyalar ise öncelikli olarak görülür.

Ceza Davası Süreci Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Ceza Davası Kim Tarafından Açılır?

Ceza davası kural olarak Cumhuriyet savcısının iddianame düzenleyerek mahkemeye göndermesiyle açılır.

Şüpheli İle Sanık Arasındaki Fark Nedir?

Soruşturma evresinde suç şüphesi altındaki kişiye şüpheli, kovuşturmanın başlamasından hükmün kesinleşmesine kadar ise sanık denir.

İfadeye Avukatla Gitmek Zorunlu Mu?

Zorunlu değildir; ancak şüphelinin her aşamada müdafi yardımından yararlanma hakkı vardır. Şüpheli sıfatıyla ifade vermeden önce hukuki destek alınması önerilir.

Şikayetten Vazgeçilirse Ceza Davası Düşer Mi?

Şikayete bağlı suçlarda şikayetten vazgeçme, hüküm kesinleşinceye kadar davanın düşmesine yol açar. Şikayete bağlı olmayan suçlarda vazgeçme davayı sona erdirmez.

İddianame Kabul Edildikten Sonra Ne Olur?

Mahkeme duruşma gününü belirler, sanık ve katılan duruşmaya çağrılır ve kovuşturma aşaması başlar.

Ceza Davasında İstinaf Süresi Ne Kadardır?

İstinaf süresi hükmün açıklanmasından, yokluğunda verilen kararlarda ise tebliğden itibaren iki haftadır.

Ceza Davası Sonunda Hangi Kararlar Verilebilir?

Beraat, mahkumiyet, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, ceza verilmesine yer olmadığı ve düşme gibi kararlar verilebilir.

Ceza Davası Sürecinde Avukat Desteği

Ceza davası süreci birden fazla hukuki konuyu aynı anda gündeme getirebilir ve süreç boyunca işleyen kısa süreler hak kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle somut dosyanın erken aşamada değerlendirilmesi önem taşır.

Eren Hukuk ve Danışmanlık, Kayseri ceza avukatı olarak bu alanda hukuki sürecin değerlendirilmesi ve yürütülmesine yönelik avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır. Diğer hizmet alanlarımız için çalışma alanlarımızı inceleyebilir, iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Not: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Uygulanacak hükümler, süreler ve sonuçlar somut olayın özelliklerine göre değişebileceğinden hukuki durumun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.