İfadeye Çağrılan Kişi Ne Yapmalı? Şüpheli Ve Tanığın Hakları | Kayseri Ceza Hukuku

Savcılıktan, polisten veya jandarmadan gelen bir ifade çağrısı çoğu kişide endişe yaratır; oysa bu aşamada haklarınızı bilmek sürecin geri kalanını doğrudan etkiler. Eren Hukuk ve Danışmanlık, Kayseri’de soruşturma aşamasında şüphelilere ve tanıklara ceza hukuku alanında avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır.

• WhatsApp

İfadeye çağrılmak, kişinin mutlaka suçlu görüldüğü anlamına gelmez. Savcılık bir olayı aydınlatmak için hem şüpheliyi hem de olayı bildiği düşünülen kişileri dinler. Bu nedenle ilk yapılması gereken, hangi sıfatla çağrıldığınızı öğrenmektir: şüpheli mi, tanık mı, yoksa müşteki (şikayetçi) mi?

Soruşturmanın genel işleyişini ceza davası süreci rehberimizde, şikayetle başlayan dosyaları ise şikayet ve suç duyurusu yazımızda anlattık. Bu yazıda ifade çağrısından ifade tutanağının imzalanmasına kadar bilmeniz gerekenleri ele alıyoruz.

İfadeye Çağrı Nasıl Yapılır?

Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 145. maddesine göre ifadesi alınacak şüpheli çağrı belgesiyle davet edilir ve çağrıya uymadığı takdirde zorla getirileceği belgede belirtilir. Uygulamada çağrı; tebligat, kolluk görevlisi aracılığıyla ya da telefonla yapılabilmektedir. Tanıklar için de benzer şekilde çağrı yapılır ve geçerli mazereti olmadan gelmeyen tanık zorla getirilebilir.

Dikkat: Savcılık, polis veya jandarma telefonla para, banka hesap bilgisi ya da şifre istemez. Bu tür taleplerle karşılaşırsanız görüşmeyi sonlandırın ve doğrudan ilgili kurumu arayarak bilgi alın.

Çağrıyı aldığınızda dosya numarasını, çağrıyı yapan birimi ve ifade tarihini not edin. Çağrının hangi sıfatla yapıldığını sorabilirsiniz; bu bilgi, avukat desteği alıp almama kararınızı da etkiler.

Şüpheli Olarak Çağrıldıysanız Haklarınız

CMK’nın 147. maddesi, ifade alma sırasında şüpheliye bildirilmesi gereken hakları sayar. Bu haklar ifade tutanağının başında yazılı olarak yer alır:

• Hakkındaki suçlamanın bildirilmesi,
• Bir müdafi (avukat) seçme ve ondan hukuki yardım alma hakkı,
• Suçlamaya ilişkin açıklamada bulunmama, yani susma hakkı,
• Şüpheden kurtulmak için somut delillerin toplanmasını isteme hakkı,
• Yakalanmışsa yakınlarından birine durumun bildirilmesini isteme hakkı.

CMK’nın 148. maddesine göre ifade, kişinin özgür iradesine dayanmalıdır. Kötü davranma, tehdit, aldatma, yorma veya kanuna aykırı bir yarar vaat etme gibi yöntemlerle alınan ifadeler, kişi rıza gösterse bile delil olarak değerlendirilemez. Müdafi bulunmaksızın kollukta alınan ifade, hakim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.

Susma Hakkı

Şüpheli, kimliğine ilişkin sorular dışında hiçbir soruya cevap vermek zorunda değildir. Susma hakkının kullanılması aleyhe delil olarak yorumlanamaz. Ancak kimlik bilgileri konusunda doğru beyanda bulunma yükümlülüğü devam eder.

Avukat Hakkı Ve Zorunlu Müdafi

Şüpheli ifadesinin her aşamasında avukatından yardım alabilir. CMK’nın 150. maddesine göre şüpheli çocuksa, kendisini savunamayacak derecede malulse veya sağır ya da dilsizse, istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan yapılan soruşturmalarda da müdafi atanması zorunludur.

Tanık Olarak Çağrıldıysanız Haklarınız Ve Yükümlülükleriniz

Tanık sıfatıyla çağrılan kişi, kural olarak gelmek ve gerçeği söylemek zorundadır. Bilerek gerçeğe aykırı tanıklık yapmak, Türk Ceza Kanunu’nun 272. maddesindeki yalan tanıklık suçunu oluşturur.

Bununla birlikte kanun tanığa bazı haklar tanır:

• Tanıklıktan çekinme (CMK m. 45): Şüphelinin nişanlısı, evlilik bağı kalmasa bile eşi, kan hısımlığından veya kayın hısımlığından üstsoyu ve altsoyu, üçüncü dereceye kadar kan hısımları ile ikinci dereceye kadar kayın hısımları tanıklıktan çekinebilir.
• Kendisini veya yakınlarını suçlayıcı sorulara cevap vermeme (CMK m. 48): Tanık, kendisini veya yukarıda sayılan yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek sorulara cevap vermeyebilir.
• Tanıklık yapılan günün ücretinin ve yol giderlerinin ödenmesini isteme hakkı.

İfadeye Gitmeden Önce Yapılması Gerekenler

1. Hangi sıfatla ve hangi dosya kapsamında çağrıldığınızı öğrenin.
2. Olayla ilgili belge, yazışma, fotoğraf ve tarih bilgilerini bir araya getirin.
3. Şüpheli olarak çağrıldıysanız ifadeden önce bir avukatla görüşün; dosyada kısıtlama kararı yoksa avukatınız soruşturma dosyasını inceleyebilir.
4. Hatırlamadığınız konularda tahmin yürütmeyin; bilmediğinizi açıkça söyleyin.
5. İfade tutanağını imzalamadan önce dikkatle okuyun; beyanınıza uymayan kısımların düzeltilmesini isteyin.

İfade tutanağına geçen her cümle, ilerideki kovuşturma aşamasında önünüze gelecektir. Bu nedenle soruşturmanın ilk ifadesi, çoğu dosyada en kritik aşamadır.

Kayseri’de İfade Süreci Nasıl İşler?

Kayseri merkezde yürütülen soruşturmalarda ifadeler, Kayseri Adalet Sarayı’nda bulunan Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından veya savcılık talimatıyla emniyet ya da jandarma birimlerince alınır. Çağrı belgesinde ifadenin hangi birimde ve hangi saatte verileceği belirtilir.

Kayseri dışında yaşıyorsanız veya başka bir ilde yürütülen bir soruşturma için çağrıldıysanız, ifadenizin bulunduğunuz yerdeki savcılık aracılığıyla alınmasını talep etmeniz mümkündür. Kayseri’de görülen bir dosyada kovuşturma aşamasına geçilirse dava, Kayseri’deki asliye ceza veya ağır ceza mahkemelerinde görülür.

İfadeye Çağrılma Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İfadeye Gitmezsem Ne Olur?

Usulüne uygun çağrıya rağmen gelmeyen şüpheli ve tanık hakkında zorla getirme kararı verilebilir.

İfadeye Avukatla Gitmek Zorunlu Mu?

Kural olarak zorunlu değildir; ancak şüpheli her aşamada avukat yardımından yararlanabilir. Kanunda sayılan hallerde ise müdafi görevlendirilmesi zorunludur.

Susma Hakkımı Kullanırsam Aleyhime Olur Mu?

Hayır. Susma hakkının kullanılması aleyhe delil olarak değerlendirilemez. Kimlik bilgileri konusunda ise doğru beyan zorunluluğu vardır.

Tanık Olarak Çağrıldım, Avukat Getirebilir Miyim?

Tanık, ifadesi sırasında avukatından hukuki yardım alabilir; özellikle kendisini suçlayıcı sorularla karşılaşma ihtimali varsa bu destek önem taşır.

İfade Tutanağını Okumadan İmzalamalı Mıyım?

Hayır. Tutanak okunarak imzalanmalı, beyanınıza uymayan kısımların düzeltilmesi istenmelidir.

Telefonla Gelen İfade Çağrısı Gerçek Mi?

Telefonla çağrı yapılabilir; ancak para veya hesap bilgisi istenmesi dolandırıcılık belirtisidir. Şüphe halinde ilgili kurumu doğrudan arayın.

İfade Sürecinde Avukat Desteği

İfade süreci birden fazla hukuki konuyu aynı anda gündeme getirebilir ve süreç boyunca işleyen kısa süreler hak kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle somut dosyanın erken aşamada değerlendirilmesi önem taşır.

Eren Hukuk ve Danışmanlık, Kayseri ceza avukatı olarak bu alanda hukuki sürecin değerlendirilmesi ve yürütülmesine yönelik avukatlık ve hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktadır. Diğer hizmet alanlarımız için çalışma alanlarımızı inceleyebilir, iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Not: Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Uygulanacak hükümler, süreler ve sonuçlar somut olayın özelliklerine göre değişebileceğinden hukuki durumun dosya özelinde değerlendirilmesi gerekir.